دائرةالمعارف شهر تبريز

www.tabrizinfo.com

 

مقبرهء قائم مقام فراهانی

 

مقبرهء میرزا عیسی معروف به میرزا بزرگ قائم مقام  پدر میرزا ابوالقاسم قائم مقام فراهانی ، در محاذات جنوبی بقعهء ثقةالاسلام قرار گرفته و مرکب از دو قسمت است. قسمت فوقانی آن مخصوص سرایدار و محافظ و بیتوتهء دراویش است و قسمت تحتانی آن عبارت از یک دهلیز و یک زیر زمین است که قائم مقام و عیالش در زیرزمین و یکی از سردارانش به نام آقا حسین در دهلیز آن به خاک سپرده پده اند. روی هر سه قبر کتیبهء مرمرینی نهاده شده که از لحاظ خط و حجاٌاری از شاهکارهای هنری قرن سیزدهم به شمار می روند. نوشتهء سنگ روی قبر قائم مقام چنین است: « هو. کل من علیها فان1» مزار کثیر الانوار سید پاک زاد خجسته ذات سایا جلیل سید کاینات علیه افضل التحیاتٌ ، مًوید الملک والدین، ناصح الملوک و السلاطین، محمد عیسی بن حسن الحسینی الفراهانی است که تا بود اسماً و رسماً به بزرگی مشهور و ذاتاً و صفاتاً به نکوئی مشهور بود.ومن بدو امره الی ختم عمره در ملک ایران به سعادت و نیکنامی و وزارت و قائم مقامی زیسته، مرجع امرا و ملجاء فقرا بود و جهد ها در کار جهاد مشرکین  و حفظ ثغور مسلمین کرد و ابتدا خود موسس نظام جدید در ملک  اسلام گردید و در مساًلهء جهاد و نبوت خاص از روی صدق و علم و اخلاص رسالات واضحة الدلالات نگاشت و به یادگار گذاشت و در سال هزار و دویست و سی و هفت بهشت خلد خرامید، تغمده الله بغفرانه و اسکنه بحبوحة جنانه و حشره مع اجداده الطاهرین سلام الله علیهم اجمعین الی یوم الدین. حررٌه و نقره محمد علی  الحسینی القزوینی غفرالله ذنوبه-» و نوشتهء کتیبهء قبر عیال قائم مقام چنین است:« هوالحی الذی لایموت مزار پر نور محفوف به رحمت رب غفور، رابعهء زمان و هاجر دوران، محرم حریم رسالت و مخدٌرهء خاندان جلیلهء نبوتٌ،حلیلهء سید عالیمقام عیسی بن حسن قائم مقام اعلی الله تعالی مقامهما است که انتقال او از دار فنا به جوار حضرت زهرا علیه من الصلواة انما ها غٌرهء شهر رمضان من شهور سنهء 1239 اتفاق افتاد. حرٌره و حجرٌه محمد علی الحسینی القزوینی غفرالله له.» و متن کتیبهء قبر موجود در دهلیز مقبرهء قائم مقام چنین است:« هو الحی الذی لایموت. ای دل غلام شاه جهان باش  و شاه باش، پیوسته در حمایت و ظل اله باش 2. کل شیء هالک الاوجهه3 همه را اجل موکل است و عمر در گذر. فاعتبروایا اولی الابصار4، کز بسی خلق است دنیا یادگار5، چنانکه مرحمت پناه، علیین آرامگاه، آقا حسین خلف الصدق علی رضا خان شیرازی در این تودهء مغاک بالین از خشت و بستر از خاک ساخته است، از جذبات صداقت جبلٌی چنانکه از عنفوان جوانی تا انتهاء عمر گرامی مساعی جمیله و مجاهد حسنه در آستانهء علیهء وزرای عظام و سادات ذوی الاحترام از جانب مغفرت مآب حاجی میرزا حسین تا جناب اتابک اعظم میرزا ابوالقاسم قائم مقام ادام الله اقباله به عمل آورده، هنگام ممات نیز در جوار روضهء تابناک و مقبرهء پاک جناب صدر الوزراء میرزا بزرگ قائم مقام مدفون گشت، نورالله مرقدهم و طیب الله مضجعم، فی بیست و یکم شهر شوال سنهء هزار و دویست و چهل و نه هجری 1249.» این مقبره حیاط وسیعی دارد که یک در آن به کوچهء بقعهء سید حمزه باز می شود و در دیگرش به مقبرهء ملا باشی.

..............................................................................................................

زير نويس :

 

1- آیه ء 26 از سورهء الرحمن؛ هر کس بر آن است نابود شود.

2- بیت از حافظ است.

3- از آیهء 88 سورهء القصص.

4- از آیهء 2 سورهء الحشر. پس عبرت گیرید ای دارندگان چشم و خرد.

5- مصراع از سعدی ایت.

نقل از آثار باستانی آذربايجان

آثار و ابئنيه تاريخی شهر ستان تبريز

جلد اول   چاپ دوم    سال 1374  صفحه  429

نشر انجمن آثار و مفاخر فرهنگي

تاليف : عبدالعلی کارنگ

برگشت به ليست