ميرزا عبدالرحيم خان

 

 

ميرزا عبدالرحيم خان ملقب بالقاب ساعدالملک و قائم مقام فرزند ميرزا محمد از سادات طباطبائی آذربايجان که در سال 1244 ه.ق در تبريز زاده شده است در سال 1268 قمری آجودان وزارت خارجه شد. روزنامه مصور شرافت مينويسد که در سن 19 سالگی داخل نوکری دولت گرديد و شغل او را تعيين نميکنند لکن در جلد سوم منتظم ناصری صفحه 219 چنين نوشته شده : ميرزا عبدالرحيم پسر مرحوم ميرزامحمد تبريزی آجودان وزارتخانه شد. آجودان وزارتخانه چه شغلی بوده است؟ بموجب فصل هشتم عهدنامه تجارتی منضم به معاهده ترکمانچای مورخ 5 شعبان 1243 قمری کاپيتولاسيون (حقوق ويژه بيگانگان) کاملا در ايران برقرار گرديد. دول بيگانه ديگر نيز، همگی اين حق را برای خود قائل شدند و سابق بر اين يعنی پيش از القا کاپيتولاسيون معمول چنين بود که هميشه دعاوی نسبت باتباع بيگانه بايد در اداره محاکمات وزارتخارجه با حضور کنسول و يا يکنفر نماينده از طرف سفارتخانه مربوطه صورت گيرد. اداره محاکمات مأمورينی داشت که ورقه احضار، اخطار و احکام را باتباع خارجه ابلاغ ميکردند. اين قبيل مأمورين را در آنزمان آجودان وزارتخارجه ميگفتند و اداره محاکمات دارای سه نفر آجودان بود. در سال 1271 قمری ترقی کرده يکمرتبه از آجودانی بسمت نيابت اول سفارت ايران در اسلامبول نائل شده و ضمنا لقب خانی هم گرفت و از اين تاريخ ميرزا عبدالرحيم خان شد. مدت کمی هم به مستشاری سفارت برقرار شد. در سال 1275 قمری بسمت کارپردازی اول(سرکنسولي) ايران در تفليس منصوب گرديد. در سال 1279 قمری از تفليس به سن پطرزبورغ منتقل و به سمت کارداری سفارت منصوب شد. در سال 1286 قمری ملقب به ساعدالملک شد. در سفر اول و دوم از همراهان ناصرالدينشاه به اروپا بود در 1299 قمری از پطرزبورغ احضار و عضو دارالشورای کبری گرديد و بجای او ميرزا اسدالله خان وکيل الملک (ناظم الدوله) خواهرزاده اش وزير مختار شد. و او در همين سال عهده دار کارگزاری مهام خارجه آذربايجان گرديد. سمت کارگزاری ساعدالملک در حدود پنج سال طول کشيد و بعد بيکار شد و ديگر کاری نداشت تا اينکه در سال 1309 قمری که حسنعلی خان گروسی اميرنظام به تهران احضار شد و از پيشکاری آذربايجان معزول گرديد. در اين سال ساعدالملک ملقب به قايم مقام شده و بجای وی پيشکار آذربايجان شد و پيشکاريش سه سال طول کشيد و بعد بجای او عين الدوله (عبدالمجيدميرزا) عهده دار پيشکاری گرديد. در سال 1313 قمری با مظفرالدينشاه از تبريز به تهران آمد و از رجال درباری و طرف شور شاه بود. در 1316 قمری وزارت وظائف و اوقاف بعهده وی واگذار شد و در سال 1319 قمری در سن 75 سالگی در تهران درگذشت و در قم صحن امين السلطان به خاک سپرده شد.

 

شرح حال رجال ايران

نگارش مهدی بامداد

جلد دوم ص.? 142

چاپ چهارم سال 1371

انتشارت زوٌار

 


برگشت به ليست