عادل الدوله جوان

 

عادل الدوله جوان – آقای محمد جوان عادل الدوله در 1261 شمسی در تبريز متولد شده است. پدر او مرحوم شيخعلی جوان رييس سلسله حاج كريمخانی در تبريز بود. مؤسس اين خانواده شيخ محمد جوان بود. افراد سرسلسله اين خانواده همه مجتهد بوده اند.

عادل الدوله در نزد پدر صرف و نحو و منطق و معانی و سطوح فقه و اصول را فرا گرفت. به امر پدر به كرمان محل اقامت رئيس كريمخانيه رفت. پس از اندك توقف در آنجا اقامت كرمان را بی فايده ديده، به تهران مراجعت نمود. از مرحوم آقاشيخ باقر معروف به معزالدوله تحصيل فقه و از شيخعلی رشتی فلسفه آموخت. سپس به عتبات مشرف شد و از درس مرحوم آخوند خراسانی استفاده نمود. پس از چهار سال اقامت در نجف به تهران مراجعت و مدرسه صفائيه را به طرز جديد تاسيس كرد. ضمنا از روحانيت چشم پوشيد و لباس خود را تغيير داد.

در 1327 برحسب تكليف مشيرالدوله وزير عدليه وقت بانی عدليه جديد وارد خدمت قضائی شد. با ذكاءالملك فروغی و حاج سيدنصرالله تقوی و منصورالسلطنه عدل رفاقت يافت. بالاخره به رياست محكمه تجارت تبريز منصوب گرديد. شجاع الدوله وی را به علت سابقه آزاديخواهی حبس كرد و در صدد قتل او برآمد، اما بر اثر اقدامات منوچهر ميرزا مقتدرالدوله و حاج ناظم و غيرهما از قتل او صرف نظر كرد و او را مجبور ساخت در منزل خود خانه نشين گردد. پس از سقوط شجاع الدوله وی به خدمات خود ادامه داد. مشاغل مختلف قضائی را در ولايات و مركز متصدی شد. امروز رئيس شعبه 5 ديوان عالی تميز است. به علت سن و پاكدامنی و حسن استنباط، مورد توجه قاطبه قضاة است.

وی لقب عادل الدوله را از دربار سلطان احمدشاه طبق فرمان گرفته. يك هشتم قرآن و تمام الفبه ی ابن مالك و سبعه معلقه و بعضی از قصايد امرالقيس را در حفظ دارد. الان هم آنها را بدون وقفه از حفظ می خواند.

ذيل:

مستشاران شعبه 5 تميز آقايان سيدعبدالحميد غياثی و سيدغلامرضا صفی نيا و دكتر قاضی پسرعموی مرحوم قاضی محمد هستند. به همين علت در عدليه آن شعبه تميز را شعبه اتراك می گويند. وكيل عمومی آن محكمه آقای عاصم است كه دوبار در آذربايجان ماموريت داشته و به آذربايجان علاقه مند است و از جريانات عدليه آذربايجان مستحضر است. نسبت به آقای حسن مجتهدی و آقای صالح مجتهدی قضاة فاضل و درستكار عدليه آذربايجان حسن نظر و به تعبير ديگر التفات دارد. قاضی پاكدامن و شجاع و فاضل است.

آقای جعفر جوان برادر آقای عادل الدوله از فضلای تبريز است. در فن منطق در ايران نظير كمتر دارد. وی علاوه بر چند جلد كتاب كلاسيك، در منطق تأليفات دارد. مدتها رئيس ديوان جزای عمال دولت و رئيس محكمه جنائی طهران بوده، محاكمات بزرگ را با كفايت تمام اداره كرده است. فعلا رئيس استيناف خراسان است.

آقای دكتر موسی جوان برادر ديگر عادل الدوله در اروپا تحصيل حقوقو كرده است. در دوره سيزدهم وكيل مجلس بود. چون افكار عامه را مخالف آن مجلس يافت از وكالت استعفا داد.

در صدر مشروطيت رئيس حاج كريم خانيها در تبريز حاجی سيدمحمد قره باغی بود. پس از فوت او شيخ علی جوان جانشين او شد. اولاد حاج كريم خان در كرمان اقامت دارند و رياست حاج كريم خانی ها با آنهاست. آنان به تبريز نماينده می فرستند و گاهی يكی از تبريزيها را نماينده قرار می دهند. رئيس فعلی كريم خانيها در تبريز حاج ميرزا علی اكبر بافته ای می باشد كه روزها تجارت می كند و شبها امامت می نمايد.

حاج كريم خانيها پس از مشروطيت كمتر از شيخی ها مشروطه خواهی كردند. علت امر اين بود كه در كرمان سركار آقا‌ (رئيس حاج كريم خانيها را اين طور ياد می كنند) با دولت و شاه مخالفت نداشت. در طريقت حاج كريمخان رؤسا و علما عوض اينكه آخر اسمشان به آقا ختم شود، به خان ختم می شود، چنانكه رئيس فعلی آن سلسله آقای ابوالقاسم خان فرزند حاج زين العابدين خان است.

رجال آذر بايجان در عصر مشروطيت

مولف: مهدی مجتهدی

به کوشش : طباطبائی مجد

 چاپ يکم    ص. :204

انتشارات زرين

 

 


برگشت به ليست