دائرةالمعارف شهر تبريز

www.tabrizinfo.com

 

 

محمداسماعيل- اميرخيزي

خلاصه شرح حال

محمداسماعيل اميرخيزي متخلص به هنر ، در سال 1255 ش. در محله اميرخيز تبريز به نيا آمد. تحصيلات مقدماتي فارسي و عربي را در مكتب خانه هاي تبريز به پايان برد. آن گاه به تحصيل علوم ادبي پرداخت و از افاضل زادگاهش كسب دانش كرد. او بعد از انقلاب مشروطه به كشور تركيه مهاجرت كرد و در آنجا به دانش اندوزي مشغول گرديد. او در سن چهارده سالگي با پدرش به تجارت مشغول گرديد. با آغاز انقلاب مشروطه اميرخيزي به اين حركت پيوست و خيلي زود مشاور و منشي ستارخان شد. وي در سال 1292 ش. پس از ورود قشون روسيه به تبريز ، به استانبول مهاجرت كرد. پس از خروج اين نيروها به تبريز بازگشت و به شيخ محمد خياباني پيوست. اميرخيزي در سال 1298 وارد خدمت وزارت فرهنگ شد و در مدرسه متوسطه تبريز به معلمي ادبيات برگزيده شد. در سال 1299ش مديريت اين مدرسه را به عهده گرفت و به مدت پانزده سال آن را اداره كرد. او بعد از عزيمت به تهران مدتي به رياست مدرسه دارالفنون برگزيده شدو تا سال 1321 در اين سمت باقي ماند. او در اين سال به آذربايجان رفت و اين بار عهده دار رياست فرهنگ اين استان شد. اميرخيزي پس از بيست ماه خدمت در آن سامان ، به درخواست خود به تهران بازگشت و بار ديگر رياست دارالفنون را پذيرفت ، بعد از آن مدتي به عنوان بازرس عالي فرهنگ به انجام وظيفه مشغول گرديد ، تا اينكه در سال 1328 ش. بازنشسته شد. استاد اميرخيزي علاوه بر مشاغل ياد شده ، عضو فرهنگستان نيز بود. او سرانجام در روز چهارشنبه 27 بهمن ماه 1344 ش. در تهران درگذشت.

والدين

محمد اسماعيل امير خيزي ، متخلص به هنر و گرامي ، فرزند محمد حاج محمد تقي در سال 1255 ش. / 1294 ق ، در محله اميرخيز تبريز ديده به جهان گشود. وي اصلاً از اهالي ارونق بود ، اما چون خانواده اش در محله امير خيز تبريز سكونت داشتند ، به اميرخيز مشهور شدند. [مشاهير ادب معاصر ايران ، گردآوري و پژوهش: علي مير انصاري ، دفتر اول ، تهران: سازمان اسناد مدارك ملي ايران ، ص 439 ـ سخنوران نامي معاصر ايران ، تاليف: سيدمحمدباقر برقعي ، قم: انتشارات خرم ، ص 3950 ـ اثر آفرينان ، زندگي نامه نام آوران فرهنگي ايران ( از آغاز تا سال 1300 هجري شمسي ) ، زير نظر : سيد كمال حاج سيد جوادي ، با همكاري : دكتر عبدالحسين نوايي ، ج 1 ، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگي ، ص 306 ]

تحصيلات رسمي و حرفه آموزشي

استاد امير خيزي تحصيلات مقدماتي فارسي و عربي را در مكتب خانه هاي تبريز به پايان برد. آن گاه به تحصيل علوم ادبي پرداخت و از افاضل زادگاهش كسب دانش كرد. او بعد از انقلاب مشروطه به كشور تركيه مهاجرت كرد و در آنجا به دانش اندوزي مشغول گرديد. [مشاهير ادب معاصر ايران ، گردآوري و پژوهش: علي مير انصاري ، دفتر اول ، تهران: سازمان اسناد مدارك ملي ايران ، ص 439 ـ سخنوران نامي معاصر ايران ، تاليف: سيدمحمدباقر برقعي ، قم: انتشارات خرم ، ص 3950 ]

اميرخيزي پس از آنكه تحصيلات خود را در مكتبخانه هاي تبريز به پايان برد ، در سن چهارده سالگي با پدرش به تجارت مشغول گرديد. [مشاهير ادب معاصر ايران ، گردآوري و پژوهش: علي مير انصاري ، دفتر اول ، تهران: سازمان اسناد مدارك ملي ايران ، ص 439]

مشاغل و سمتهاي اداري مورد تصدي

اميرخيزي در سال 1299ش مديريت مدرسه متوسطه تبريز را به عهده گرفت و به مدت پانزده سال آن را اداره كرد. او بعد از عزيمت به تهران مدتي به رياست مدرسه دارالفنون برگزيده شدو تا سال 1321 در اين سمت باقي ماند. او در اين سال بع آذربايجان رفت و اين بار عهده دار رياست فرهنگ اين استان شد. اميرخيزي پس از بيست ماه خدمت در آن سامان ، به درخواست خود به تهران بازگشت و بار ديگر رياست دارالفنون را پذيرفت ، بعد از آن مدتي به عنوان بازرس عالي فرهنگ به انجام وظيفه مشغول گرديد ، تا اينكه در سال 1328 ش. بازنشسته شد. استاد اميرخيزي علاوه بر مشاغل ياد شده ، عضو فرهنگستان نيز بود. [مشاهير ادب معاصر ايران ، گردآوري و پژوهش: علي مير انصاري ، دفتر اول ، تهران: سازمان اسناد مدارك ملي ايران ، ص 439 ـ سخنوران نامي معاصر ايران ، تاليف: سيدمحمدباقر برقعي ، قم: انتشارات خرم ، ص 3950 ـ اثر آفرينان ، زندگي نامه نام آوران فرهنگي ايران ( از آغاز تا سال 1300 هجري شمسي ) ، زير نظر : سيد كمال حاج سيد جوادي ، با همكاري : دكتر عبدالحسين نوايي ، ج 1 ، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگي ، ص 306 ]

فعاليتهاي آموزشي

اميرخيزي در سال 1298 وارد خدمت وزارت فرهنگ شد و در مدرسه متوسطه تبريز به معلمي ادبيات برگزيده شد . [مشاهير ادب معاصر ايران ، گردآوري و پژوهش: علي مير انصاري ، دفتر اول ، تهران: سازمان اسناد مدارك ملي ايران ، ص 439 ]

ساير فعاليتها و برنامه هاي روزمره

امير خيزي مقالات و اشعار متعددي را در جرايد ادبي كشور به چاپ رسانده است. [ اثر آفرينان ، زندگي نامه نام آوران فرهنگي ايران ( از آغاز تا سال 1300 هجري شمسي ) ، زير نظر : سيد كمال حاج سيد جوادي ، با همكاري : دكتر عبدالحسين نوايي ، ج 1 ، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگي ، ص 306 ]

وقايع

با آغاز انقلاب مشروطه اميرخيزي به اين حركت پيوست و خيلي زود مشاور و منشي ستارخان شد. وي در سال 1292 ش. پس از ورود قشون روسيه به تبريز ، به استانبول مهاجرت كرد. پس از خروج اين نيروها به تبريز بازگشت و به شيخ محمد خياباني پيوست. [مشاهير ادب معاصر ايران ، گردآوري و پژوهش: علي مير انصاري ، دفتر اول ، تهران: سازمان اسناد مدارك ملي ايران ، ص 439 ]

تاريخ فوت

استاد محمداسماعيل اميرخيزي در روز چهارشنبه 27 بهمن ماه 1344 ش. در تهران درگذشت. [مشاهير ادب معاصر ايران ، گردآوري و پژوهش: علي مير انصاري ، دفتر اول ، تهران: سازمان اسناد مدارك ملي ايران ، ص 439 ]

آثار

تاريخ فرهنگ و ادب آذربايجان

تصحيح ديوان عنصري

سعدي نامه ( بوستان )

قيام آذربايجان و ستارخان

قطعات منتخبه از نظم و نثر

 

برگرفته از سايت : بنياد ايران شناسی

www.iranologyfo.com

 

 

ليست برگشت به