عبدالعلی کارنگ

( 1300 – 1357 ش)

يک سال پيش (زمستان 1357) عبدالعلی کارنگ در تبريز در سنی نزديک به پنجاه و شش و هفت وفات کرد. او متولد تبريز بود و دوستدار استوار شهر خويش، و از ادبا و دانشمندان فريفته به فرهنگ و مدنيت ايراني. مردی نجيب و انسان تمام بود. در تحقيق و تتبع پيش آمده بود و کارهای باارزش او بيشتر در زمينه مطالعات مرتبط با خطه آذربايجان بود، به همين لحاظ خدمات منحصر و مفيدی عرضه کرد که ازو شايسته و برازنده بود.

درين سالهای اخير اوقات را به تجسس علمی و بازبينی در ابنيه و آثار تاريخی آذربايجان می گذرانيد و درين زمينه کاری کرد که هيچ کس ديگر بدين حد از توفيق نرسيد. حاصل زحماتش کتاب گران قدر آثار باستانی آذربايجان است که در سال 1351 توسط انجمن آثار ملی به چاپ رسيد. کارنگ اين کتاب را زير نظر خود در تبريز تهيه و تدوين کرد و با دقت و ممارستی که در کارهای چاپی يافته بود آن را به ترتيب پسنديده و مطلوبی به چاپ رسانيد.

کارنگ با امور نشر و چاپ آشنايی داشت، زيرا پايه گذار و مدير شعبه مؤسسه انتشارات فرانکلين در تبريز بود و کتابهايی چند به همت و هدايت او در آن شهر انتشار يافت.

کارنگ تا مريض نشده بود و قلبش از توان طبيعی نيفتاده بود، با شوق تمام در جلسات کنگره های تحقيقات ايرانی شرکت می کرد. قصدش بيشتر آن بود که دوستان و همفکران و همکاران را ببيند. در اغلب اين سفرها، ميرودود سيد يونسی با او همراهی می کرد. خطابه های کارنگ در همه اين کنگره ها شنيدنی و پرمطلب بود. حق آن است که مجموعه آنها به انضمام مقالاتی که در مجله هايی ادبی و تاريخی تهران و تبريز نشر کرد و در يک دفتر جمع و طبع شود. کارنگ سنوات خدمت دولتی را در معارف گذرانيد و از کسانی است که نسبت به پيشرفت و توسعه کتابخانه ملی شهر تبريز شوق بسيار مبذول کرد و در مقام عضويت در شورای مديره آنجا وجودی مؤثر بود.

آخرين کار ارزشمند آن مرحوم تصحيح قسمت مربوط به آذربايجان از وقفنامه ربع رشيدی است که به خواهش مرحوم مجتبی مينوی و من انجام داد و به چاپ رسيد و ترديد نيست کسی شايسته تر از و شناخته نبود که براعلام جغرافيايی آن سامان وقوف داشته باشد و بتواند مشکلات تاريخی را به سرپنجه اطلاعات و شم بصير خود و تسلط در متون روشن کند.

از شماره تأليفات او چند تا يادداشت می شود:

1333 تاتی و هرزني.

1334 خلخالی يک لهجه از آذري؟

1334 ادبيات پارسي(مدرسه اي)با همکاری علی اکبر صبا و علی لک ديزچي.

1337تاريخ تبريز (تأليف و مينورسکي).

1337 دستور زبان فارسي، با همکاری علی اکبر صبا و عزيز دولت آبادی و چند تن ديگر.

1340 دستور زبان کنونی آذربايجان.

1344 راز (مجموعه شعر).

         1348 سفرنامه کارری (ترجمه با همکاری علی نخجواني).

1351 آثار باستانی آذربايجان (جلد اول).

1357 وقفنامه ربع رشيدی (تصحيح قسمت تبريز).

برای آن مرحوم طلب رحمت و آمرزش می شود.1

1- آينده، سال 5 ، شماره 10 – 12(دی – اسفند 1358)، صص 947 – 948.

 

برگرفته از کتاب: نادره کاران

(سوکنامه ناموران فرهنگی و ادبی)

ايرج افشار

به کوشش محمود نيکويه

چاپ اول 1383  ص:  393

نشر قطره

برگشت به ليست