ملک منصور

 

ملک منصور : ملک منصور ميرزا شعاع السلطنه دومين فرزند ذکور مظفرالدين شاه در 1297ه.ق در تبريز تولد يافت. تحصيلات خود را از پنج سالگی در تبريز آغاز کرد و بنا به نوشته روزنامه شرافت: علوم عربيه، رياضي، طبيعي، شيمي، فيزيک، فن تاريخ، زبان فرانسه و انگليسي، صنعت عکاسي، فنون حربيه، قواعد عسکريه اعم از پياده نظام و توپخانه را فرا گرفت. در 1314 والی گيلان شد و وزارت او را معتمدالسلطنه و بعد سعدالسلطنه عهده دار بودند، پس از آن به حکومت فارس و بنادر جنوب رفت.

خيلی زود ثروتمند شد و در تهران مستغلات زيادی برای خود تدارک ديد و در چيذر شميران باغ وسيع و مصفائی بنياد نهاد. کاخ شهری او در خيابان اميريه مجاور باغ کامران ميرزا قرار داشت که هم اکنون قسمتی از آن باغ دانشکده افسری است. وی از طرفداران سياست روسيه تزاری در ايران بود. چندين سفر به روسيه رفت و با شاهزادگان آن کشور دوستی به هم رسانيد. قبل از اينکه مظفرالدين شاه به اروپا برود او به سير و سياحت در اروپا پرداخت. پس از مراجعت پدر خود را تشويق به رفتن اروپا کرد. در دوره محمد عليشاه مواجب و مستمری او از تمام شاهزادگان بيشتر بود و هر سال يک صد و چهارده هزار تومان مواجب نقدی و جنسی داشت. مجلس اول برای صرفه جوئی در بودجه کشور مستمريها را تقليل داد از جمله مستمری شعاع السلطنه از صد و چهارده هزار تومان به دوازده هزار تومان تقليل پيدا کرد. از آن تاريخ شعاع السلطنه با مشروطيت به مخالفت پرداخت. پس از خلع محمدعلی ميرزا از سلطنت، او نيز با برادر خود همراهی نمود و از ايران خارج شد. وقتی شوستر امريکائی خزانه دار کل برای ماليات های عقب افتاده او اجرائيه صادر کرد بر بالای مستغلات شعاع السلطنه پرچم روسيه افراشته شد و با مداخله روس ها وی از پرداخت بدهی سنگين خود به دولت مشروطه اعراض نمود. در 1329ه.ق که محمدعليشاه برای تصاحب سلطنت به ايران وارد شد شعاع السلطنه با او همراهی کرد. پس از شکست آنها دولت مشروطه برای کشتن محمدعليشاه و دو برادرش همين شعاع السلطنه و سالارالدوله جايزه ای به مبلغ بيست و پنج هزار تومان تعيين کرد. اين امر موجب وحشت شد و او ايران را ترک کرد و به روسيه رفت و پس از چندی به ايران بازگشت.

يکی از دختران وی به نام مهين بانو به همسری محمدحسن ميرزا وليعهد قاجار درآمد، دختر ديگرش همسر اسمعيل ميرزا معتمدالدوله فرزند ظل السلطان شد و هر دو از بطن صبيحه خانم خواهر دکتر اميراعلم بودند. بعدها فرزندان وی نام خانوادگی ملک منصور را برای خويش انتخاب کردند. وی در 1299ش درگذشت و در آستانه حضرت عبدالعظيم مدفون شد.

 

نقل از:

دکتر باقر عاقلی

شرح حال رجال سياسی و نظامی معاصر ايران

چاپ اول سال 1380  جلد سوم ص. 1537

نشر گفتار باهمکاری نشر علم

 

 


برگشت به ليست