مشاهيرشهر تبريز

 

 

 

 

 

 

 

www.tabrizinfo.com

دائرةالمعارف شهر تبريز

 

ممتازالدوله ، اسماعيل

ممتاز ، اسماعيل : معروف به ممتازالدوله، فرزند مکرم السلطنه تبريزی متولد 1253ش، در تبريز است. وی تحصيلات خود را در تبريز ادامه داد و به زبان فرانسه و انگليسی نيز مسلط شد و به استخدام وزارت امور خارجه درآمد. چندی در تهران در ادارات مختلف مشغول خدمت بود بعد مأمور استانبول گرديد و سالها در سفارت ايران همه کاره بود. در 1323 به تهران احضار شد و به رياست دارالترجمه صدراعظم(عين الدوله) منصوب شد. در انتخابات دوره اول مجلس به وکالت رسيد و در اواخر دوره بعد از استعفای احتشام السلطنه در سن سی و دو سالگی به رياست مجلس انتخاب گرديد. محمدعلی ميرزا وقتی مجلس را به توپ بست ممتازالدوله رئيس مجلس بود و برای حفظ جان خود به اتفاق حکيم الملک با لباس مبدل به سفارت فرانسه پناه برد. چندی در سفارت مخفی بود تا اينکه وزيرمختار فرانسه برای او اجازه سفر گرفت و به پاريس رفت. بعد از استبداد صغير و خلع محمدعلی ميرزا ممتاز از طرف مردم تبريز به وکالت مجلس دوم انتخاب شد و در 1329 چندماهی مجددا رياست مجلس را عهده دار بود که بنا به دعوت محمدولی خان سپهدار داخل کابينه شد و وزارت ماليه را عهده دار گرديد. در کابينه اول صمصام السلطنه همچنان وزير ماليه بود، در کابينه علاءالسلطنه به وزارت عدليه منصوب گرديد و در کابينه دوم علاءالسلطنه عهده دار وزارت ماليه بود. در 1297ش صمصام السلطنه او را به وزارت عدليه معرفی کرد.

در دوران نخست وزيری وثوق الدوله که قرارداد 1919 منعقد گرديد ممتازالدوله يکی از مخالفين قراردادبود و قلما و قدما با رئيس دولت مخالفت می کرد. وثوق الدوله، ممتازالدوله و عده ای از مخالفين قرارداد را به کاشان تبعيد کرد و مادام که دولت وثوق الدوله باقی بود ممتاز در تبعيد به سر می برد. بعد از سقوط کابينه قرارداد ممتاز به تهران آمد. در کودتای 1299 ممتازالدوله بار ديگر دستگير شد و به اتفاق عده زيادی از رجال به محبس سيدضياءالدين رفت و در تمام مدت حکومت صد روزه سيد، در زندان بود. بعد از سقوط سيد و تبعيد او کليه زندانيان از جمله ممتازالدوله آزاد شدند و جانشين کابينه کودتا يعنی قوام السلطنه، ممتاز را به وزارت معارف معرفی کرد. مدت کوتاهی عضو کابينه بود و بعد از آن تاريخ ديگر کار مهمی به او ارجاع نشد و غالبا از وجود او در شورای معارف يا ورزش استفاده می شد. وفات او در 1311ش در 58 سالگی اتفاق افتاد.

نقل از:

دکتر باقر عاقلی

شرح حال رجال سياسی و نظامی معاصر ايران

چاپ اول سال 1380  جلد سوم ص.1540

نشر گفتار باهمکاری نشر علم

 

 

برگشت به ليست