محمد طاهر ميرزا

 

1250 – 1317 ق./1213 – 1278 ش.

 

شاهزاده محمد طاهر در تبريز زاده شد. پدرش اسکندر ميرزا، فرزند ششم عباس ميرزا بود. به تشويق پدر در نوجوانی به فراگيری ادبيات فارسي، عربي، فرانسه و علوم رياضی پرداخت. سپس آموزش هايش را در جامع الازهر مصر ادامه داد و در مدت پنج سال، دانش های دينی را به خوبی آموخت.

محمد طاهر ميرزا، شاهزاده ای دانش پرور و ادب دوست بود. او از کار و خدمت دولتی گريزان بود و بيشتر وقت خود را به نوشتن و ترجمه می گذراند. ناصرالدين شاه و درباريان، او را به سب آشنايی اش به زبان فرانسه و ادبيات فارسی و عربي، بزرگ می داشتند. گفته اند توجه شاه به محمد طاهر ميرزا حسادت اعتمادالسلطنه،وزير انطباعات و مترجم مخصوص شاه را برمی انگيخت.

پيدايش رمان در اين دوران را بايد وامدار ترجمه رمان هايی از ادبيات غرب دانست که محمد طاهر ميرزا نخستين مترجم آن ها بوده است. او ترجمه آثار الکساندر دوما را با ترجمه کنت مونت کريستو آغاز کرد که در فاصله سال های 1309 – 1310 ق./1270 –1271 ش. در تهران با چاپ سنگی منتشر شد. سپس چندين اثر ديگر از اين نويسنده را به فارسی برگرداند. طاهر ميرزا در برگردان نمايشنامه عروس اجباری اثر مولير، با نام عروسی جناب ميرزا، از زبان قشرهای گوناگون مردم، مانند فالگيران، کارمندان اداری و خدمتکاران، سود جست تا پايه های زبانی نمايشی را که برای ايرانيان آسان فهم باشد، استوار کند. کوشش های او، راه نمايشنامه نويسان بعدی را هموارتر کرد.

سه نفر تفنگدار، داستان لارن مارگو، لويی چهاردهم و لورد هوپ از ديگر ترجمه های او هستند.

محمد طاهر ميرزا در تهران درگذشت و در ابن بابويه به خاک سپرده شد.

 

_ يحيی آرين پور، از صبا تا نيما (تاريخ 150 سال ادب فارسي)، تهران زوار1372 ، ج 1 ،ص 272 – 271.

_ مهدی بامداد، شرح حال رجال ايران در قرن 12 و 13 و 14 هجری (تهران، زوار، 1357،ج 5، ص 252 –254 .

_ کريستف بالايي، پيدايش رمان فارسي، مترجمان مهوش قديمي، نسرين خطاط (تهران، معين، انجمن ايرانشناسی فرانسه در ايران، 1377) ص 82، 86.

_ نخستين کنگره نويسندگان ايران، تيرماه 1325 (تهران [انجمن روابط فرهنگی ايران]،132) ص 144.

_محمد علی سپانلو، نويسندگان پيشرو ايران ، از مشروطيت تا 1350 (تاريخچه رمان _ قصه کوتاه _ نمايشنامه و نقد ادبی در ايران معاصر) تهران، نگاه، 1374، ص 132 ،202 – 201.

 

                                                                                 از:تاريخ ادبيات کودکان ايران

                                                                                                      محمد هادی محمدي-زهره قاييني

                                                                                                             چاپ نخست   1380

                                                                                                             جلد چهارم ص: 435

 


برگشت به ليست