ميرزا اسدالله خان وکيل الملک

 

 

ميرزا اسدالله خان وکيل الملک ? ناظم الدوله از کارمندان وزارت خارجه و يکی از برادران حاج ميرزا محمد رفيع نظام العلما و پسر ميرزا علی اصغر مستوفی تبريزی بوده، در سال 1301 ه.ق هنگاميکه وزيرمختار ايران در پطرزبورگ بود ملقب به وکيل الملک شد و در سال 1308ه.ق که مأموريت سفارت اسلامبول و بجای حاج شيخ محسن خان معيرالملک منصوب گرديد ملقب به ناظم الدوله شد. در سال 1308ه.ق چون ملکم خان با وجود امر اکيد ناصرالدين شاه چهل هزار ليره ای که از کمپانی انگليسی بابت فروش امتيار لاتاری گرفته بود پس نداد شاه او را از تمام القاب و مناسبی که دارا بود محرومش کرد ميرزا اسدالله خان وکيل الملک که چنين ديد با دادن مبلغی پيش کشی به شاه فورا لقب ناظم الدوله ای را برای خود گرفت و به سفارت ايران در اسلامبول گزيده شد و بعد لقب وکيل الملکی را به برادر ديگرش ميرزا فضل الله خان منشی باشی دبيرالسلطنه تعلق گرفت. از سال 1301 تا اوايل 1304ه.ق وزير مختار ايران در پطرزبورگ بود . در سال 1304ق. از آنجا احضار و پس از ورود بجای مصطفی خان اميرتومان حاکم اردبيل و خوی که در گذشته بود حاکم آنجا گرديد خيلی مضحک است محمد حسن خان اعتمادالسلطنه در يادداشتهای روزانه خود در موقعی که اين شخص به حکومت اردبيل منصوب شده مينويسد : 20 جمادی الاولی 1304ق. : "اسدالله خان وکيل الملک وزير مختار سابق پطرزبورگ باز از اتباع روس ها است...." (اعتمادالسلطنه هميشه در يادداشتهای خود افراد روسوفيل را اتباع روس ها و افراد انگلوفيل را اتباع انگلستان قلمداد ميکند) و در جای ديگر مينويسد : 27 جمادی الاولی 1304 ق، روس ها از حکومت وکيل الملک به اردبيل راضی نيستند. همچنين می نويسد: جمعه 16 شعبان 1308ق، از آنجا خانه مصباح الملک ديدن وکيل الملک رفتم ظاهرا به سفارت اسلامبول ميرود. و از سال 130 ه.ق تا 1310ه.ق. سفير ايران در اسلامبول بود. در 1308ه.ق بلقب ناظم الدوله ملقب گرديد و در سال 1310ق برادرش ميرزا محمود خان علاءالملک همانطوريکه سابقا بجای او سفير ايران در روسيه شد در اين سال نيز به جای ناظم الدوله سفير در دربار عثمانی (ترکيه) گرديد. اعتمادالسلطنه مينويسد: 24 ربيع الثانی 1310ق از قراريکه مسموع شده بود کار ناظم الدوله سفير اسلامبول رونقی ندارد و بسيار بد است خيال استعفاء دارد و حسينقلی خان صدرالسلطنه ديوانه پسر ميرزا آقاخان صدراعظم و مؤيدالملک داماد صاحب ديوان که در ديوانگی کمتر از آنها نيست هر کدام ده هزارتومان پيش کش ميدهند که اسلامبول بروند اما امين السلطان ميل دارد ميرزا محمود خان علاءالملک را بجای برادرش به اسلامبول بفرستد چون الحال وزير مختار پطرزبورگ است اگر اين کار سر ميگرفت من ميل داشتم که مرا به پطرزبورگ بفرستند که از اين کثافت ايران خلاص شوم، دبيرالملک را خواستم و بعضی پيغامات به امين السلطان دادم. ناظم الدوله در سال 1313ق. بجای محمدتقی ميرزا رکن الدوله استاندار فارس شد و حکومتش تا سال 1315ق ادامه داشت در اين سال عبدالحسين ميرزا فرمانفرما بجای او حاکم فارس شد و چيزی از حکومتش نگذشت که در همين سال ميرزا عبدالوهابخان نظام الملک بجای وی استاندار فارس گرديد. ناظم الدوله پس از بازگشت از فارس در سال 1315ه.ق وزير دادگستری شد و سپس در همين سال حاکم تهران گرديد و در سال 1317ه.ق رئيس دارالشورای کبری دولتی و در سال 1319ه.ق درگذشت و پسرش ميرزا يحيی خان ملقب به ناظم الدوله شد. حاج عبدالرحيم طالبوف او را مردی دانشمند و اهل فضل معرفی کرده است.

 

شرح حال رجال ايران

نگارش مهدی بامداد

جلد اول ص .? 116

چاپ چهارم سال 1371

انتشارت زوٌار

 

 

برگشت به ليست