ميرزا ابوالقاسم ضياءالعلماء

 

 

وی در سال 1303 ه.ق در تبريز پا به عرصه وجود گذاشت. ميرزا ابوالقاسم بلافاصله بعد از رشد و نمو  زبان های خارجی را فرا گرفت و معلومات عمومی خود را بيش از پيش افزايش داد و توانست توجه همگان و به خصوص فضلا را به خود معطوف سازد. پدر زن وی حاج ميرزا عبدالکريم امام جمعه، از مخالفين صد در صد مشروطه بود ولی وی نه تنها تحت تأثير او قرار نگرفت بلکه جزو سردمداران انقلاب تبريز بود.وی قلبا" و عملا" در خدمت مشروطه بود و شخصا" با سلاح از حملات مستبدين جلوگيری کرد. همچنين اين روحانی والامقام روزنامه "اسلاميه" را در تبريز منتشر ساخت.

مرحوم ضياءالعلما جزو آزاديخواهانی بود که در کنسولگری انگليس در تبريز متحصن شد و امضای فرمان مشروطه را از محمد علی ميرزا وليعهد خواستار شد.

در دوران انقلاب با آن مشغله فراوان، از طرف انجمن ايالتی آذربايجان به رياست دادگستری آذربايجان انتخاب شد و پس از اعاده مشروطيت، برای نخستين بار دادگاه استيناف را در تبريز تشکيل داد و خود از سوی مخبرالسلطنه والی وقت آذربايجان به رياست آن دادگاه منصوب گرديد و تا روز شهادتش در اين سمت انجام وظيفه می کرد.1 ضياءالعلما مانند بسياری از مشاهير مشروطه آذربايجان در گمنامی به شهادت رسيد. هنگام مرگ بيش از 27 سال نداشت.

همچون ديگر شهيدان ( 8 شهيد روز عاشورای تبريز ) پيش از اعدام او را زده بودند و بنابر روايتی رويش ورم بزرگی داشت و از يک طرف برآمده بود. ضياءالعلما يگانه فرزند مادرش بود و لذا بعد از شهادت او می گويند مادرش در حالت جنون بوده و بسيار بی تابی می کرده است.2

از طرف اداره فرهنگ وقت، در 24 آذرماه سال 1330 خورشيدي، دبستان نوبنيادی را در تبريز خيابان راه آهن، ايستگاه کوره باشی بنام نامی اين شهيد بزرگوار "ضياء" نامگذاری کردند و هم اکنون نيز باقی است.3

 يادداشت :

1 – مشاهير آذربايجان – صمد سرداری نيا – ص 396

2 – ادوارد براون – نامه هايی از تبريز

3 – رضا امين سبحانی – تاريخچه وجه تسميه مدارس تبريز – ص 345

 

 

برگرفته از کتاب :تبريز در گذر تاريخ

نگاهی به تاريخ آذربايجان

تأليف : ايوب نيکنام لاله ، فريبرز ذوقی

چاپ اول 1374 ص.191

 

 

برگشت به ليست