استانداران حاکم درتبريز

 

 

 

 

 

 

 

www.tabrizinfo.com

دائرةالمعارف شهر تبريز

 

عبدالله مستوفی

 

مستوفی ، عبدالله : فرزند حاج ميرزا نصرالله گركاني، در 1255 در تهران تولد يافت. تحصيلات مقدماتی را مطابق عرف زمان انجام داد، سپس ادبيات فارسی و عربی و فقه و اصول و معانی بيان تحصيل كرد. در 1310ه.ق طبق سنت فاميلی منصب استيفا گرفت ولی عملا كاری انجام نمی داد و به تعليم حسن خط و رسائل می پرداخت.

در 1317ه.ق كه ميرزا نصرالله خان مشيرالدوله وزير امورخارجه وقت برای تأمين كادر وزارت خارجه به تأسيس مدرسه علوم سياسی مبادرت نمود وی در كنكور ورودی شاگرد اول شد و دوره چهارساله مدرسه را با اخذ ديپلم نمره يك پايان داد و به استخدام در وزارت امور خارجه درآمد. اولين مأموريت وی اتاشگی سفارت ايران در پطرزبورگ بود و پس از چندی نايب سوم سفارت شد. در 1325ه.ق جزو هيئتی بود كه سلطنت محمدعلی شاه را به دربار فرانسه و انگليس اعلام كرد. پس از آن به تهران انتقال يافت و به معاونت اداره روس در وزارتخارجه منصوب گرديد. پس از استبداد صغير به وزارت ماليه رفت و رئيس دفتر آن وزارتخانه شد. وقتی مورگان شوستر امريكايی به ايران آمد و خزانه دار كل شد ميرزا عبدالله خان مترجم و رئيس دفتر او بود. چندی هم رياست اداره ماليات مستقيم را در خزانه داری عهده دار بود. در جنگ بين المللی اول كه ايران در قحطی قرار داشت در چند نوبت به رياست ارزاق تهران برگزيده شد. در كابينه دوم وثوق الدوله كه قرارداد 1919 منعقد شد وی از مخالفين قرارداد بود و لايحه ای تحت عنوان ابطال الباطل نوشت و آن را انتشار داد. در اين لايحه به شدت وثوق الدوله مورد حمله و ايراد قرار گرفته نسبت های سوءاستفاده به او داده بود كه البته اين اتهامات مربوط به اختلافات خانوادگی بود. وثوق الدوله در دوران وزارت ماليه خود دست اين خانواده را از كارهای مالی كوتاه كرد، و مشاغل مهم و پر مداخل را به خانواده خود سپرده بود. پس از كودتا رئيس اداره تشخيص عايدات شد و بعد به رياست ديوان محاكمات ماليه منصوب گرديد. چند سالی هم در مدرسه علوم سياسی تدريس می كرد.

در 1306ش داور او را به عدليه برد و رياست محكمه تجارت را به او داد. بعد به ترتيب رياست عدليه فارس، خوزستان، كرمان، اصفهان و آذربايجان را به او سپردند. در 1313ش از طرف صدرالاشراف وزير عدليه، مديركل ثبت اسناد و املاك شد. در 1316 به استانداری آذربايجان غربی و در 1318 به استانداری آذربايجان شرقی منصوب گرديد و در 1319 به تهران احضار و پس از چندی متقاعد گرديد. وفات او در 1329 در تهران اتفاق افتاد. وی دردوران بازنشستگی به تدوين خاطرات خود پرداخت و كتابی در سه جلد تحت عنوان شرح زندگانی من يا تاريخ اجتماعی و اداری دوره قاجاريه نوشت كه بدون ترديد يكی از منابع مهم تاريخ ايران دردوره قاجاريه است. از وی آثار ديگری نيز باقيمانده است.

عبدالله مستوفی در جوانی با دختر ابوالحسن خان فخرالملك ازدواج كرد. يكی از فرزندان او در رشته نفت تحصيل كرد و سرانجام مديرعامل شركت پتروشيمی شد.

 

نقل از:

دکتر باقر عاقلي

شرح حال رجال سياسی و نظامی معاصر ايران

چاپ اول سال 1380  جلدسوم ص.  1418

نشر گفتار باهمکاری نشر علم

 

 

برگشت به ليست