حاج ذکاءالدوله سراج مير

 

حاج ميرزا سعيدخان ذکاءالدوله سراج مير، از طرف پدر از خانواده طباطبائی و از طرف مادر نوه حاج کلانتر معروف می باشد. شرف نسب را با طهارت اخلاق در خود جمع نموده است. دارای اطلاعات فراوان در ادبيات فارسی است. خط نستعليق را بسيار شيرين و شيوا می نويسد، اما شهرت عمده او در درستکاری و امانت و ديانت او می باشد که اجماع کل تبريز به بی غرضی او حاصل است. روزنامه های آذربايجان او را مؤتمن الملک (پيرنيا) آذربايجان لقب داده اند، اما اين تشبيه ناقص است؛ چه، او برخلاف مؤتمن الملک در امور جمهور مداخله می کند و از امور اجتماعی گريزان نيست.

وی در تشکيلات داور به خدمت قضائی دعوت شد. اين به مناسبت مقام علمی و اخلاقی او بود. سراج مير چند سال با پاکدامنی و امانت قضاوت کرد، سپس از خدمت دولتی مستعفی شد. عيب تشکيلات دولتی ما اين است که اين اشخاص نمی توانند از مزايای علمی و اخلاقی خود جامعه و افراد را برخوردار سازند، بلکه در پيچ و خم قرطاس بازی ها و مقررات وجودشان بی تأثير می ماند. يکی از قضات عاليرتبه عدليه درباره او گفته : اگر بگوئيم سراج مير رشوت نمی گيرد حقيقت را نتوانسته ايم بگوئيم. بايد گفت معنی رشوت و سراج مير مانعةالجمع هستند.

باری سراج مير همواره مورد احترام مردم تبريز بوده و هست. در دوره چهاردهم رئيس انجمن نظارت انتخابات بود و آقای واعظ معاون او بود. در دوره پانزدهم آقای ميرزاحسين واعظ رئيس بود، او معاون بود. در اين دو دورره وی شخصيت خود را نشان داد. اجمالاْ سراج مير با فضايل اخلاقی و طرز رفتار خويش اسباب آبروی طبقه خويش است. وقتی که آدم او را می بيند از نسل آينده اميدوار می شود و معتقد می گردد اگر اصول تربيت صحيح شد، ممکن است اشخاصی نظير او تربيت شوند و ايران را از اين تدنی اخلاقی نجات دهند.

آقای ذکاءالدوله داماد مرحوم ميرزااسدالله خان ناظم الدوله است. کتابخانه ای معتبر مشتمل بر کتب نفيس عربی و فارسی دارد. کتابخانه او نيز به نوبه خود اسباب آبروی تبريز است.

 

رجال آذر بايجان در عصر مشروطيت

مولف: مهدی مجتهدی

به کوشش : طباطبائی مجد

 چاپ يکم    ص. : 334

انتشارات زرين

 

 

 

برگشت به ليست