دائرةالمعارف شهر تبريز

www.tabrizinfo.com

 

 

 

 

 

 

      نام و نام خانوادگی:

حميد داديزاده تبريزی

      سال ومحل تولد:

1327 شمسی تبريز

      محل سکونت فعلی:

کانادا

      عرصه فعاليت:

زبانشاسی

      امکان ارتباط:

hamid.d@shaw.ca

 

 

 

 

 

.

"ات وئرمه ميش ،کوفته الده ائديلمز"

 

تا نباشی آشنا زين پرده رمزی نشنوی

گوش نامحرم نباشد جای پيغام سروش

تا نباشی آشنا زين پرده رمزی نشنوی

 گوش نامحرم نباشد جای پيغام سروش

اين پرسش مطرح است چرا "ترکان پارسی‌گوی" ترکی نويسی را اشاعه می‌دهند و بر آن سرند تامم  ازنیمی زبان ردم ايران را رسميت بخشند و آثار خويش را به زبان ترکی آذربايجانی بيافرينند؟ خوب، در روال تفکر منطقی درست عکس اين پرسش مطرح است که چرا ترم "ترکان پارسی گوی " پديد آمد و چرا زبان شعر و ادب عمادالدين نسيمی‌ها، محمد فضولی‌ها، معجز شبستری‌ها و... در بوته فراموشی ماند و به سوی خاموشی گرويد؟ چرا بايد تمدن بشری از آثار خلاقه اهل قلم دهها ميليون شهروند جهان به زبان اصيل خود محروم باشد، و زبان و فرهنگ و موجويت و اقتدار ملتی بزرگ در پرده ابهام بماند؟ زبان، اين ابزار تفکر ساز، اين خصيصه اوليه و طبيعی معرفی کننده هر ملتی در گذر تاريخ، برای ميليونها آذربايجانی ترکی آذربايجانی است و ذره‌ای جای درنگ نيست که نه تنها مطبوعاتيان و قلمزنان و شعرای آذربايجان اين ابزار تاريخی هويت خويش را با پديد آوردن آثار خلاقه خويش به آن زبان رونق بخشند، بلکه ما شاهد "پارسيان تورکی گوی" هم باشيم که به احترام اين ملت بزرگ، اين بار به زبان ترکی آذربايجانی آموخته و قلم برانند. جای خوشحالی است که موج آگاهاننده "رنسانس فرهنگی" که در جهان عموما و در ايران خصوصا در تلاطم است، سبب شده که فرزانگان ملت آذربايجان کروسيد crusade ترکی نويسی را آغاز کنند و به موج بپيوندند. البته در جهان به هم تنيده کنونی، اين تمايل، اين باز گشت، اين گرايش به اصالت خويش چندان عجيب و غريب نيست. در کشورهای چند فرهنگی، نوعی الزام قانونی هم وجود دارد مبنی بر اينکه کسانی که در مصدر کارند، و برآنند تصميمات آنان در يک جامعه چند فرهنگی شنيده شود، ناگزيرند زبان ديگران را رسميت بخشند. نمونه اش کانادا، استراليا، سويس، هند، افريقای جنوبی و... است. در کانادا، برای مثال، ازحدود ۳۱ ميليون جمعيت حدود ۶ ميليون فرانسوی است، اما آموزش زبان فرانسه از ملزومات سيستم آموزشی است، زبان فرانسه زبان ايالات فرانسوی نشين است،زبان مطبوعات و زبان حقوقی استان است، ضمنا در سراسر کانادا آموزش اين زبان در دستور کار ارگامهای دولتی است. وتمام معماران شهر سياست ناگزيرند زبان فرانسه را بياموزند تا صدای خود را مستقيم به گوش ساکنان اين مرز وبوم برسانند، نه اينکه از آنها بخواهند که سند هويت، و نشانه اصالت خود را انکار کنند و يا با سياستهای آسيميلاسيون(استحاله) فرهنگی در صد خشکاندن موجوديت ملی و تمدنی آنان باشند.

به وضعيت دموگرافيک جهانيان بنگريد. از هر شش نفر مردم روی زمين يک نفر چينی است، خوب، هر نوع تعقلی. از هر رنگی که باشد. اين واقعيت را مورد بررسی قرار ميدهد که ، چطور با اين جمعيت عظيم در تماس بايد بود؟ راهی جز آموزش زبان چينی نيست. و امروز در بيشتر کشورهای جهان، اهل تجارت و سياست و آموزش، امکان آموزش زبان چينی را برای علاقمندان آن فراهم کرده اند.          

پس نکته قابل تامل اين است چرا زبان نيمی از سکنه کشوری بايد در محاق تعطيلی افتد؟ بديهی است که تلاش رسانه‌های فارسی زبان در گنجاندن متون ترکی آذربايجانی، در واقع آغاز راهی است که ما در ابتدای آن قرار گرفته‌ايم. رسانه‌هائی که امروز بازتاباننده آثار نويسندگان غير فارس باشند، از رسانه اختصاصی تکزبانه (unilingual) به رسانه دوزبانه (bilingual ) ارتقا پيدا می‌کنند. و اين خود نکته عطفی است و نسلهای فردا نام و ياد و تلاش رسانه‌های پيشرو را در انعکاس آثار زبانهای به حاشيه رانده شده با فخر و نيکی ياد خواهند کرد.      

قارا قيش دونيانی بر باد ائدردی

 آردينجا ياز اولوب يای اولماسايدی

 

انفورماتيک اينقيلابی دونيانی چوخ سورعتله دييشير، انفورماسييا بو گون چوخ گئنيشله بيلگى سايارلارلا ياييلير،و اينسانلاری دونيانين احوالاتىيله تانيش ائلير. بو دؤورون کاراکتئرلريندن بيري ده ديلسيز، آغيزسيز ميللتلرين ديرچلمه سی، يئر اوزونده اونلارين وارليغيندان، حوقوقوندان، کيمليييندن دانيشماغی دير. داها دئسپوتيک نيظاملار بو يئنی دوشونجه دالغاسينى اؤلدورمه يه قادير دئيللر. بو گون ايرانين ايچينده ميليونلار آذربايجانلی، کورد، بلوچ, بو يئنی دالغايا قوووشوب، اؤز وارليق سسين، اؤز کيمليک مئساژين، اؤز اينسانليق حاققين دونيايا ائعلام ائديرلر. صولح، حق و حقيقت آختاريرلار. يالنيش دوشونمه يهک. ميللتلرين ادبی هونری، اينجه صنعت فعالييتلری، توپلانتيلاری، بير بؤيوک رونئسانس کيمی اؤز قودرتلرين نوماييشه قويورلار. بير آز ديققتله ايضاح اولور کی ميللتلر اؤز الی اؤز باشی اولماق ايسته يير، سس سيزلر، ديلسيزلر فريادا گليبلر.

 

او يئنی دوشونجه دالغاسی بو گون تاپدالانميش ميللتلری احاطه ائديب، اونلار دونيانی اؤز گؤزلرىيله باخماق ايسته ييرلر. ناواختاجان بير سئری قودرتچی، زوراکی دئسپوتيک دؤولتلر ميللتلرين قانلارين شوشه يه توتاجاقلار؟    

بو گون او اويانيش، بير درين رونئسانسدان خبر وئرير. بو گون او سسی باتميش اينسانلار اؤز سسىيله، اوز ديلىيله، اؤز سؤزلرين دئمک ايسته يير. زوراکی سياسی آداملار، قوندارما پوليتيک مؤهره لری داها او ميللتلره اؤزلرين تحميل ائده بيلمز. آی حياتين آغير يولون گئدنلر، قولاغ وئرين! گؤرون آذربايجان تاريخينده نه سؤزلر ، اؤيودلر، بيزه ياديگار قاليب. سن الله اوول قارداشليغيوی ثوبوت ائت، سوندان ايرث ايدديعاسی ائت". داها بوندان دورو نه دئمک اولار.؟

منی بوراخ، منه نوسخه وئرمه، منی آزاد قوی، قوی فيکيرلر دولانسين، وارليغين سسی دونيانی بوروسون، قوی بيزيم قديم کولتور، آنا ديلی يئرين تاپسين، قوی بير نفس چکيب، بير اؤز اؤزوموزو تاپاق، سونرا سياسی مودئللر، پارادايملارا واقت وار. ا

بير آز فيکير چشمه سين آيدينلاتساق، بير آز انديشه سارايين گئنيشلنديرسک، بير آز تورپاقدان اؤنجه اينسانا دوشونسك، بير يئنی دونيا، اؤونوموزده آچيلير، چوخ پارلاق، سئويملی ، گؤزل .

آی منيم عزيزلريم، هارا سوروسوز بو آتی، هارا قووورسان بو ائلی. سن منيم کيمليييمدن دانيش، گل منيم ديليمی ياز، گل منيم آتا بابامين اينجه صنعتينی دوشون. دور دوش يولا، گل دزگاه باشيندا ايلمکچىنی گؤر، او سوزولن گؤزلرله دفه دؤيور، گل مکتبه اوجابويلو موعلليمه باخ ، گؤر نئجه آدسيز شؤهرتسيز، کورلوق چکميش ساده اينسانلارا بشرييت درسی وئرير. مينلر ديدرگين دوشموش آذربايجانلينی گؤر. بو گونون ايستکلرين و صاباحين ملزوماتينا دوشون. لازيم دئييل هامی پوليتک اوستادی اولسون. بير ميللتين وارليغی اونون ميللی شوعورونا باغليدير. ميللی شوعور هر اينسانين اؤزونون اؤز وارليغيندان آگاه اولماقدان نشات تاپير. داها بو گون بير قولدور عاييله يا بير واحيد سولاله بير ميللته حاکيم اولا بيلمز. بيزيم عصريميز سورعتلی دييشيلن عصريدير. يولدان يئتمه دن دؤولت آپاراتين زورلا باشيم اوسته انديرمه. بو مئساژی من هر گون ائشيديرم. قولاغيم بو قودرتلی سؤزىيله دولور. آذربايجان ائلىيم، کؤکوم درينليکده دير. منه تحقيرله باخما. منيم اؤزومون اؤزومه ايقتيداريم وار. اؤز دونياوی منه تحميل ائتمه. دوغرو دئييرسن؟ منيم سؤزومو دينله، منيم ديليمی، آلفابئتيمی اؤيره ن، دوش يولا گل "پکه چين"ه، گؤز آچ بير بو يوردا، دوشون، اينان منيم قودرتيمه٫ گل "داش کسن"ه، گل "آخما قيه"يه، دور بير دولان "يئکان "ماحالين، بو گون او تبريز آدلی جئجيملر، فرشلر، کی دونيادا ايفتيخارلا قارشيلانير، گل گؤر هارالاردا توخونور. منيم بايراغيم قلبيمده دير.        

منه نوسخه يازما. آی بوتون دونيانين دئموکراسييا ايسته ين اؤلکه لری ، من ان اوول بير اينسانام، ايران دئيلن ژئو پوليتيکاسيندا دوغولدوم.

آمما کؤکوم بؤيوک تورک کوتله سيندندير. آذربايجان تورکی ديلی پارچالانان بير ميللت، کيملييی تاپدالانان بير خالق. آ کيشی، قوی بير من ياشاييم، دوشونوم، دونيانی گؤروم، سنی تانيييم، سونرا گؤروم کيمه من بئل باغلامالىيام. آ کيشی گل منی کئچميشيمله تانيش ائت، منيم تاريخده ايزيم وار، دونيا خريطه سينده نيشانيم. منيم آديم ميتولوژيلرده دئييلير، بو آدی باتيرما، من اينسانليق آرخاسيندايام.

قوجا شرقين بيرينجی مدنيييتين منيم آتا بابالاريم بئجرديب. قادينلاری اينسان کيمی گؤروب، اونلاری سوسييال ايشلرينده موشاريکت ورئمه يی آذربايجان اؤولکه سی باشلاييب.

آ کيشی منه تاريخ-ى نادری کيتابيندان يوخ، منه اؤز عاقيللی آنالاريمدان، بابالاريمدان سؤز آچ، بيليرسن منيم باغريمی موغوللار دليب، عوثمانليلار منی تالان ائديب ، قيريب، دئسپوتيک نيظاملار، قولدور ريضاخان کيمی منی سورگونلره آتيب، بو گون منی هر بير زاددان آرتيق دوشونجه، صولح سؤزو لازيمدير، قوی داها منی ريشمه هئچ بير کسين قانی آخماسين. سن الله گؤر منی بؤيوک تورک بابالاريم نه دئييب، آ کيشی قولاغ وئر، يونوس ايمره گر نه دئيير:

آديميز ميسکيندير بيزيم،  

دوشمنيميز کيندير بيزيم   

بيز کيمسه يه کين توتماريق          

قامو عالم بيردير بيزه.       



چاليش قازان يئ، يئدير، 

بير کؤنول اله گتير.        

يوز کعبه دن يئيره کدير،  

بير کؤنول زييارتی.

سونرا آچ گؤزووو، ديلی اؤيره ن ، اوخو بيزيم، يازارلاری، شاعيرلری.

گؤر نه دئيير عمادالدين نسيمی تک اولو بابا:

"ای ديل! جهانه غورره مشو کيم قونان کؤچور          

بير کؤپرودور بو دار-ى فنا کيم گلن کؤچور.(عمادالدين          نسيمی_باکی نشرياتی،۱۹۷۳.ص۲۴۳)        

آتا بابالاريميز بير مثل ايچره بيزه درين ياشاييش فلسفه سی بوراخميشلر، "ات وئرمه ده ن ، کوفته ايسته مه". بئله ده دئمک اولار کی اوول ميللتيوی تانی، اونون وارليق کامپونئنتلرين دوشون، اؤيره ن، او کامپونئنتلری بير به بير آراشدير، اؤز مووقئعيوی يوخلا، توز باسميش يوللاری تميزله، سوسوز زميلره بير سو بوراخ، بو آتا بابا يولون، بو آذربايجان ميللتينين وارليغين، دونيا مدنييتينده آدين، سانين اؤز تاريخين دوشون، بو گؤزل يولو هامارلا، بولاغلارين توتولان گؤزلرين آچ، قوی اوردان کئچن آداملار سوسوز قالماسين. دوش يولا.

بونو دا دئييم کی، بو ميللتين ياراسی چوخدور. موغوللار داغيديب، عوثمانليلار قيريب، سينه ميز اوسته يئر وئرنلر، اؤز سينه ميزی ييرتيب، داها بسدیر، يئتر، قوی صولح سؤزو اوجالانسين، دوز دئييرسن، گل وئر ال اله، دوش يولا. بيزيم تاريخيميز يازيلا گره ک. باخ کئچميشيوه. گؤر يابانجی يازيچيلار نه دئيير، ويليام داگلاس اؤز يازيلاريندا، آذربايجانين آغير گونلرين تصوير ائدير، " فاطمه و کريمين دهشتلی حياتين آينا کيمی گؤسترير، نئجه تبريزين شوشه کيمی بوز باغلاميش قيش گئجه لرينده مجبور قاليب، ايتلرله برابر خيياوان قيراغيندا ياتسينلار. بونلار بيزيم سايکولوژوموزدا درين درين يارالار بوراخيبدير. بو گون سؤزله دوشونمه لی، کلمه گوجىيله دانيشمالی، قلم سيلاحىيله دؤيوشمه لىييك. سن ده گل بو يولدا بير سهمين اولسون. گؤر بيزيم بؤيوک موعاصير شاعيريميز بيزه نه ياديگار قويوبدور:

آنجاق دانه لرين سپيب گؤيردن،     

آغاجلار، هئچ زامان فانی اولمايير. 

اوزو چورويورسه گئدرسه الدن،   

يئنی شؤيکه لرده دوروب ياشايير. 



 بيزده شاعر دئين شؤيکه لره، شاخه لره قاتيليب، بو يولدا دوستلوق آختاريب، يولو گئدرلی ائديب، سئوينجه ساری ميللتيميزله يول سالاجاييق. 

سورا بولوت قره چورلو سؤزون بئله دوام ائدير:       

قوی بونو آنلاسين حيات باغيندا،    

حاصيلسيز گؤيه رن، آزغين وفاسيز،         

چيچکلر، جوجرمز باهار چاغيندا،  

چوروموش يارپاغين تؤکمه سه پاييز.

بيز بو گون او قودرتلی انديشه ، فيکير دالغاسينا قاتيليب، سؤز مئيدانين سولاييب، آذربايجان ميللتينين وارليغين ادب دونياسيندا ، تاريخده گؤرمه لىييك.  

آکيشی، آييل سن غفلت يوخوسوندان. گؤر بيزيم داهی يازارلاريميز نه دئيير. هر نه وار بو اينساندادير، قودرتی اوندان آل، اونو تانی، قوی يالقيز اللر، ديدرگين ائللر ال اله وئرسين ، اينسان نامينه.          

تاريخلرده اوخوموشوق،  

گون ساچان زامان،        

الينده ايشيقلانان بير چيراق،         

کوچه لرده، حئيرتله دولانيردی،    

او، اينسان آختارارميش.  

مين ايللر کئچيب گئديبدير،

اؤز چيراغينی ياندير، زامان، همان زاماندير،           

گل، گونشده کوچه لری دولاناق،    

قوی آل قانا باتان اوره ک لرده،     

اينسان آختاراق.

"ات وئرمه ميش کوفته آختاريرسينيز"؟ هر نه الينيزدن گلير، آذربايجان ميللتينين وارليغين ، هووييتين، ايقتيدارين يوکسلتمک اوچون مئيدانا قويون. ايراندا ميليونلار آذربايجانلی بو گون بير اويانيش پروسئسی کئچيريرلر. بو گون او پروسئسين ان اؤنملی مرحله سی يازيلی ديل، مونسجيم پئداگوژی، بير ده بير توپلوم کيمی بير يئره توپلانيب، اؤز وارليغيميزدان مودافيعه ائتمکدير. بابک قالاسينين توپلانتيسی، آذربايجان ديلينه وئب سايتلار، گازئتلر، درنکلر، و بيرليکلر، هر پروژه دن اؤونجه، ايراندا آذربايجان خالقينين آرزولارين ترننوم ائديرلر. بير بيرينيزدن آرالی گزمک نه دير. بو نه سؤودادير. بير ديل، بير تاريخ، بير ميللت، موشترک کولتور، موشترک ايستکلر اولدوقجا، بو غووغا نه دير. دوستلوق زامانيدير. پيلانلاری صاباحا آتما، او ايشی ايندی گؤر، هئچ بير مؤعجوزه يوخدور. يالنيز ايش زامانيدير. سئوينج زامانيدير، بيرليک زامانيدير.

سيز درين دوشونورسوزسه، بيزيم مثللريميزی بو گون عمل ائدرسينيز. ائل گوجو سئل گوجودور. آذربايجان ميللتی اؤزو دوشونور نه ائتسين.

بو گون داها دوغروسو "عئشق"دؤورانيدير، هر کس اؤز وارليغين آختارير، اونو قورويور، اؤز وارليغينا عاشيقدير. دوغرودان دا نه دريندير بو دوشونجه. اينسان اولان دئمک اوول اؤز مووجودييتين، اؤز دوردوغو مووقئعييتينه اينانماليدير. بيزيم داهی آتا بابالاريميز اؤز اوشاقلارينا اؤيود وئرنده اونلارا "بصيرت گؤزون آچيب، دونيانی گؤرمکدن دئييبلر". دوغرودور، بصيرت گؤزو، پرده لری اورتادان قالديرار، اينسانی اؤز کيملييين اؤزونه تانيتديرار،بير يئنی پنجره اونون قارشيسيندا آچار. بصيرت گؤزو آچيق اولان اينسان حياتين معناسين دوشونوب، حيکمتله ، ايچری گؤزىيله سئير ائده ر. ائله بونا گؤره آذربايجانين ميستيک `mystic`ادبيياتيندا، ان اوول شاعير چيراغ الده آدام آختارماقدادير، او دا ويرانه لرده.

"خاکستر-ى عئشقم منه تحقيرله باخما،        

مين گنج چيخار ظاهيره ويرانه ليييمدن.."

بوردا بير درين عوممان وار. آذربايجانلی آيدينلاری، ضيياليلاری، يازيچيلاری اوول بو گؤوهری تاپيپ، اونو عزيز ساييب، دؤنه دؤنه اونا ايفتيخار ائتمه ليديرلر. بوردا اينسان يئنيدن دوغولور، اؤز وارليغين حيسس ائدير، اونا گووهنير، او ديله يارادير، دوشونجه لرين پارلاق اينجی کيمی بو ديلده، مئعمار کيمی هونر ژانرلاريندا ايشله ديرلر. يولا دوشور، بير گؤوهر کيمی ويرانه ليكدن قالخير، آوادانليق، سئوينج، حيات باغيشلايير، . آدين اؤولمز و آذربايجانين تاريخی آنتيتيسينی" entity"، دونيا ساحه سينده تانيتديرير، اونون وارليغين اؤز ياراديجيليغىيلا ابدیلشديرير. بو گون اوستاد شهريياری، حئيدر بابا يارادانی، آيری عاليملريميزی، عاشيق عبدولعلىنی، او ساز اوستاسين، آذربايجان ائللرينه شنليک وئره ن اينسانی، بولوت قره چورلو، سازيمين سؤزو مولليفينی، دوکتر فرزانه، آذربايجان باياتيلارين ديريلدن ديل شوناس عاليمی،....کيم بونلاری دانا بيلر.

اونلار اؤز عمللرىيله، گئجه گوندوز يالنيز ياراديجيليقلارىيلا آذربايجان آدينا معنا باغيشلاييب، اونون دامارلاريندا قان کيمی جريانداديرلار. بو قان ياراديجيليق قانيدير، ياشاتما قانيدير، سئوگی جؤوهريدير، اؤلدورمه يوخ. کيمدير محممد فوضولينی دانا بيله. او اؤز اثرلرينده "اؤز آنا ديلينده يازديغی شئعرلرينه قول قاناد وئريب، بو سؤز اينجيلرينی آذربايجان ديلی آنلاشيلان بوتون اؤولکه لرده شؤهرتلنديريبدير. او عيرفانی غزللرينده، آذربايجان ديلينده ياراتديغی بديعی اثرلرده، اساس قووه محببتدير. بونا گؤره يوخاريدا دئديييم کيمی، آ کيشی، گؤزلريزی آچين، آذربايجانين آدين قالديرانلارا باخين، والله "ات وئرمه ميش کوفته الده ائديلمز". اولور بو گون بير سيرا آذربايجانچی بئله دوشونسون: آی قارداش بوراخ فوضولينی، يا بوراخ اوبيريسينی، اونون ياراديجيليغينين چوخ حيصصه سی عربجه، فارسجه ديللرينده ياراديليب! اونا گؤره من بو يازيمدا بير عومومی باخيشيم وار. "ائل دئييب، ائل اوچون ياشايانلارا. اونلارين بيري ده صمد بهرنگی اولوب ، اوبيريسی دوکتر رضا براهنی، و يوزلرجه آيريسی.     

آمما مطلبين جؤوهری بير باشقا يئردن ريشه تاپير. بير خالقين مووجودييتين، اونون حوضورون درک ائديب، دوشونمکدن. اونا گؤره محممد فوضولينی ميثال چکديم. آذربايجان رئسپوبليکاسينين تانينميش آراشديريجيسی، حميد آراسلی بير ارزيشلی موقدديمه فوضولينين غزللرينه يازيب و او دونيا ساحه سينده تانينميش بير کاراکتئری دونيايا داها تانيتديريبدير. "اونون محببت ترانه لری بو گون اؤز يوکسک بديعی قودرتينی ساخلايير". زامانين کئچيشی، روزگارين توز تورپاغی بو سيرا اثرلری اسکی ائتمز. هر يئرده کی اينساندان نيشان وارسا، هر عصرده کی مدنييتدن اثر قالسا، بو اثرلر پارلاق اولدوز کيمی ادب گؤيونده نور سپه جک . اونا گؤره بو گون بو ارزيشلی و ائعتيبارلی فيکير محصوللارين آذربايجان خالقی قوريوب ساخلاماليديرلار.          

منده مجنوندانفوزون عاشيقليق ايستئعدادی وار           

عاشيق-ى صاديق منم٫ مجنونون آنجاق آدی وار          

قيل تفاخور کيم سنين وار من تک عاشيقين   

لئيلینين مجنونو، شيرينين اگر فرهادی وار

منجه هر ميللت اؤز ادبی بديعی کنجينه سىيله ياشايير. آذربايجانين بو اونودولموش ادبيياتی يئنيدن دوغولور و معنا اولور. من بونا امينم کی گله جکده مينلر شئعر، ادب، و ديگر تاريخی اثرلر بو ديله يارانيب و آذربايجان اؤز موناسيب ، يئترلی مؤوقئعين دونيا راداريندا تاباچاقدير. فوضولينی تانيماق و اونو مکتبلرده تدريس ائتمک بير ايشدير. بوردا اينسان پوليتيکادان اؤنجه ده دورور. اينسان اؤز وارليغين معنا ائدير، اوز ديلىيله، اؤز دوشونجه سىيله.        

عئشق سرگشته سىيم ، سئيل-ى سئرشئک ايچره يئريم           

بير حوبابم کی هاوادان دولودور پيرهنيم

ويل دورانت دونيا تمددونون ۲۰ جيلدلی کيتابيندا بونا ايشاره ائدير کی "بشرييت تمددونو بوتون خالقلارين ايشتراکينين عاييدىدير." اونا گؤره بو گون آذربايجانين وارليغين چشيتلی ژانرلاردا دؤنه دؤنه نشر ائتمك موعاصير نسلين بورجودور. بو ژانرلار ادبی اثرلر، رؤوحانی شئعرلر، يازيلار و عئلمی يارديجيليقلاری ائحتيوا ائده بيلر.آذربايجان خالقينين ديلی، کولتورو، تاريخ بويو ياشانتی احوالاتی، بو ميللتين ادبی بديعی ساحه ده گؤردويو ايشلر ويل دورانت دئين دونيا تمددونونون بير پارچاسی حئساب اولور. بيز ده بو گون وارليق تئوريلرين، وارليق کامپونئنتلرين تانيييب، آذربايجانين صولح سئوه ن ميللتين، اؤز آتا بابالاريميزين زنگين ياشاييشين، ايفتيخارلارين بو گونکو دونيادا دوام ائتمه لىييك. اونلار بيزه دؤنه دؤنه تاپيشيريبلار کی: بوش سؤزدن هئچ زاد اله گلمز، هئچ بير آغاج ريشه سيز بيتمز،بوی آتماز، هئچ بير قارين يالنيز سؤزله دويماز، و هئچ بير ميللت ديلسيز آغيزسيزليقلا باشين دونيا مدنييتينه قالديرا بيلمز. ائله اونا گؤره داهی آنالاريميز دئيبلر، "يئتيمه وای وای دئيه ن چوخ اولار، آمما چؤرک وئره ن آز اولار". يالنيز اؤز کؤک اوسته دورماقلا، اؤز ريشه لرينين اوسته بئجه رن ميللت گوندن گونه بوى آتيب ديرچه لر. بيز ده گره ک بو گون او اؤيودلری آچيق گؤزله گؤره ك و ائشيدن قولاقلا دينله يک :"اوغلوم، قيزيم، ات وئرمه ميش، کوفته اله گلمز."

بيبليوگرافی :

موراجيعه ائله ديييم کيتابلار و قايناقلار       

_آراسلی،حميد فوضولی غزللری. يازيچی نشريياتی، باکی

۱۹۸۲_شهريار، اوستاد شهريارين تورکی ديوانی ، تئهران

_ميرزا،محمد حسين طهماسب پور شهرک "بهاريم گل" ۱۳۷۲

_تريبون درگيسی، نمره ۵_يای۱۹۹۹_ سوئد، ممی، عليرضا اردبيلی. يونيس شاميلی

_فرزانه، دوکتر محممد، باياتيلار، تهران

 

 

برگشت به بيوگرافی