دائرةالمعارف شهر تبريز

www.tabrizinfo.com

 

 

 

 

 

 

      نام و نام خانوادگی:

حميد داديزاده تبريزی

      سال ومحل تولد:

1327 شمسی تبريز

      محل سکونت فعلی:

کانادا

      عرصه فعاليت:

زبانشاسی

      امکان ارتباط:

hamid.d@shaw.ca

 

 

 

 

 

 

. شابيل سويونون تاريخی کؤکو و ميتولوژيسی        


بوراسی شابيل گؤلودور. ايستی سو دا دئييرلر. اوجا ساوالان، او يوکسک داغين اودلو اوره ييندن آيريلير. شابيل گؤلو، شابيل سويو. بورا دونيانين هر بير گؤرمه‌ليلريندن گؤرمه‌لی‌دير. بوردا بولاقلار وار، خومار خومار اوفوقلارا باخير، بوردا يام ياشيل دره لر وار کی گؤز ياشی کيمی ايرماقلار اوردان آخير. بوردان قيزيل بره‌يه يول گئدير، بوردا شيروان دره‌سی وار، جننت کيمی يورد. اونون اشاغيسيندا قوتور سويودور. بورا او تانينميش يئردير کی آذربايجانين گؤزل شاعيری بو ماحالی بئله دگرلنديرير:
گؤی قورشاغی حماييل تک اؤنونده اوفوقلاردا ظفر مارشی چالديرا ن

تاريخلرده ايفيتخارلا٫ ووقارلا قيزيل باشی گوموش تخته قالديران
بوردا گول چيچکلی سينه‌لر وار ، کی خان چوبانين سورولری اوردا اوتلايير و شاعير دئميشکن "قويروقلارين قاتلايير" بو يوردون بولاقلاری يالقيز قالميش. زامانين کدری، روزگارين توز تورپاغی و ضاليم حؤکمدارلارين ايقتيداری بوردا ياشايان ائللرين اوبالارين اينسانليغينى دانيب ، اونلاری قارا گونه ساليبلار. هئچ عاقلا سيغيشار کی بو يام ياشيل سينه‌لرده کؤچری ياشايان آذربايجان ائللری چوخ حيصصه سی کيتابسيز ساوادسيز قالسين، اينسان حاقلاريندان محروم اولسون ، داوادن درماندان، دوکتوردان اوزاق قاليب، بير مکتب يا بير اوستادا الی چاتماسين؟.
نه دئييم، ساوالانين ايستی اودلو اوره يی بو ماجرالاردان اودلانير، يانير. بو نه اووضاعدير کی بير ميللتين چوخ قديم و حؤرمتلی زحمت چکن اينسانلاری اؤز يوردوندا اؤز اراضيسينده بيگانه لر کيمی اؤزلرينى حيسس ائتسين . بو اوبالارين، بو اينسانلارين ياشاييشينى آراشديرانلار بيزه گؤستريرلر کی نسيلدن نسيله، يوز ايللرله ايراندا حاکيم اولان دؤولتلر بو ائللری اوبالاری اونودموش، هئچ بير آدديم، هئچ بير پراکتيکال، بهره لی ايش بو اينسانلارين حاققيندا گؤرمه ييبلر. يالنيز آذربايجان اوبالارينا يايلاق قيشلاق ائده نلره بير قوندارما آد قويوب، اونلارين بئينلرينى يويوب، فيکيرلرينى قورودوب، شاهسئوه ن آدىيلا بو اوبالاری اؤز آماجلارينا وسيله قرار وئريبلر. آذربايجانين ضيياليلاری، قارا داغ ماحاليندا اولان آيدينلاريميز اؤز گؤزلرىيله بونلارين آغير، محروم، غئير-ى اينسانی ياشاييشينا تاريخی شاهيد اولوبلار. شاهين ساتقين رئژيمی بو کؤچری شاهسئون ائللرينين حاققيندا هئچ بير آدديم گؤتورمه‌دی . اونلار چاليشيب تاريخی تحريف ائتسين، سونرا بو محروم، ساوادسيز، دالی ساخلانميش آمما قورخماز و جسارتلی اينسانلاردان او زامان ساواکا و ديگر اورگانلارا نيرو ايستيخدام ائتسين. دئمک اولار کی مانارکيستلر بو واقئعييتلری اونودسا دا، بيزيم سينه‌سی داغلانان آنا باجيلاريميز بو جينايتلری اونودماياجاق. شاهين رئژيمی بو اوبالار، يوزلر کندلره هئچ بير زامان بير آذربايجان ضيياليسينى يول وئرمه دی. مينلر اينسان اؤز ديليندن، اؤز کؤکوندن، وارليغيدان آيريلدی، بير مئتامورفئز پروسئسينده اؤز هووييتيندن آيريليب، قان ايچن شاه رئژيمينه بونلارين بعضيسی خيدمتکار اولدو. دوغرودور آذربايجاندا قيزيلباشلار زامانيندان شاهسئون اوبالاری واريميش و قاجار دؤورونده ده بونلار ياشاميشلار، آمما هئچ بير زامان بونلارين آغير ياشانتيسينا بير يارديم فيکری حاکيملرين طرفيندن گؤزه ده يمير.
بو سو اوردان گليب گئدن داغچيلارين، اوبالارين، ائللرين اوره‌کلرينى تازالانديرير. شابيل گؤلو، يوکسک ذيروه لردن ، هؤندور داغلاردان خاطيره‌لر سؤيله يير، آذربايجان ميللتينه تاريخدن خبرلر وئرير. بوردا بابکين، خوررمدينلی آتامين ايزی وار. شابيل گؤلو ساوالانا بير گؤزتچی، بير قوروقچو کيميدير. بوتون حياتين آغير يولونو گئده نلر شابيل سولاريندا بير دينجه ليب ، سونرا اؤز يوللارينى توتوب يولا دوشوبلر.
آذربايجانين بو يئرلرينى، يوردلارينى يئنيدن تانيماميز گره کدير. ائللر ايچينده بير سؤز وار کی بابکين آتی، بابکی خلافت حاکيملری دهشتلی صورتده اؤلدورندن سونرا، شابيل سويونا گلير. بو آت دلی اولور، هئچ بير شئی يئمير. گلير شابيل سويونا. بو ايستی سودان بير ايچير. بو سو کی کيمياوی مادده‌لرله دولودور. سونرا اوز توتور ساوالان داغينا و يايلاقلارا، بير قيشقيرير، و اوجادان سسله نير. اوردا اولان اوبالارين ديللرينده بو سؤز وار کی بابکين آتی اؤزونو سردارسيز گؤروردو. هئچ بير کيمه کوره‌يينى ايمه ييب، مينيش وئرمير، گئدير بير گوشه ده يئره سره‌له‌نير، باخير، بير زاماندان سورا اوردا جانی چيخير و بابکه، شابيل سويونا، و آذربايجان ائلينه، يوردونا قوووشور. بو افسانه سمبوليک اولورسادا، شابيل سويونون اؤنملی اولدوغونو، بابکين آذربايجاندا مقامينی، و بؤيوک تورک ميلليتين وارليغينی گؤسترير.


ائله بونا گؤره من داغلار حاققيندا دانيشاندا، بيزيم ادبی بديعی اثرلريميزده داغلارين مقاميندان سؤزلر وئرميشم. شوبهه سيز، ساوالان داغينا ساوالان بابا دئمک، يا اوبالارين ديللرينده ساوالانی بير ديری پئرسونا کيمی نظرده ‌آلماق، بو تاريخی کؤکدن، بو قاليجی ريشه‌دن خبر وئرير:           
آی اوجا ساوالان ووقارلی داغسان  
چتين گونده بيزه مؤحکم داياقسان    شکليده تصوير ائدير. بوردا ياشايان ائللرين سينه‌سينده "شابيل سويو" حاققيندا چوخلو روايتلر وار.
بير آذربايجانلی ‌نين حيات فلسفه‌سی
 

بارها فکر من اين است و همه شب سخنم
      
که چرا غافل از احوال دل خويشتنم
   
از کجا آمده‌ام، آمدنم بهر چه بود
      
به کجا ميروم آخر ننمائی وطنم
        
در قيل و قال سنگينی که امروز روند زندگی و حيات انسانها را فرا گرفته، غايت زندگی و مفهوم زيستمندی به نوعی کدر شده‌است. تب وتاب "ديريليق" يا ّحيات روزانهّ طوری ما انسانها را در هم پيچيده، که عاليترين بهره آدميان از نعمت هستی ، يعنی "تفکر و تامل" رنگ باخته است. بيشتر رويدادها در سطح می ‌گذرد، و زورآزمائيهای نوعا تکراری انرژی انسانها را ميبلعد. و نوعی سترونی ذهنی و روحی پديد می ‌اورد. روشن است وقتی ذهن انسان به مسائل بيرونی مشغول شود، و مشکلات زندگی يوميه و های و هوی گيج کننده تمدن ماشينی او را اسير خود نمايد، ديگر بازگشت به خويشتن خويش و "تفکر" در مفهوم حيات رنگ ميبازد. باری ، هويت انسان، و معنای حيات در درک کيستی هر انسان و تفکر در اجزائ اين "کيستی " است، و اين درک جز با غور و تفحص دست نايافتنی است. در واقع اينهمه قيل و قال هم، همه ناشی از غفلت انسان از همين "کيسنی " انسانی خود است. گو اينکه اين انسان از فلسفه زيستی خود غافل مانده‌است. روزمرگی و گرفتاريهای روزانه طوری ما را در خود پيچيده، که گاهی روند زندگی به حوادث و وقايع اتفاقيه موکول ميشود و خصيصه انسانی انسان، يعنی "تفکر در باب هستی و آنتولوژی انسانی کور ميشود. گو اينکه عمدی در کار است تا "خلايق" را در ورطه‌ای گير دهند و آنان را چنان در لابيرنت يا مارپيچ زندگی روزانه اسير نمايند، تا قوه تفکر از آنان سلب گردد. اما هر انسانی ناچار و ناگزير نياز دارد تا به اين هويت انسانی خويش بازگردد، به کيستی خود انديشه کند، تا بتواند تعادلی در زندگی پر مشغله امروزی بيابد و با خويشتن خويش، به نوعی ، به هارمونی برسد. طبيعی است انسان وامانده در قيل وقال روزمرگی به انواع پيامدهای اين ناهنجاری زيستی دچار آيد و امروز گرفتاريهای رنگارنگ انسان مدرن همه عيان است نه حاجت به بيان. هر جا که اين انسان به خود نقبی زده، و ره به کيستی خود سپرده، موج بزرگ آگاهی ،و خود آگاهی ظاهر شده است. آنجاست که انسان دنبال حق و حقوق خود رفته، و احترام به "کيستی انسان را از محترم شمردن حقوق خويش آغاز کرده است.از اين نقطه است که انسان مدرن آگاه از فرديت خويش ظاهر ميشود، و چشمه تفکر جاری ميگردد تا تشنگی ساليان سپری شده پاسخ داده شود، و از همين عزيمتگاه است که انسان به تعادل ميگرايد ، آنگاه روی به طبيعت می ‌آورد، به زيبائی های جهان سبز نيز می انديشد، جهانی که زيباست، طبيعتی که الهام بخش است و هر گوشه آن خود ملجائی است امن برای انسان فکور، و در روند تفکر به مرحله "جهد"ميرسد و به تعادل و هارمونی گمشده کم کم نزديک ميگردد. اين جاست که انسان حيات را از نو تبيين ميکند، زمان را درک ميکند، به مکان می انديشد ،و آن گاه از حالت برده بودن در می آيد و خود خود را ترسيم ميکند، شکل ميدهد، راه می سپرد، تشخيص ميدهد، با خود به صلح ميرسد، و مرحله بعدی تفکر آغاز ميگردد. در اين روند پايان ناپذير است که اين انسان ميخواهد خود را از خود بيگانگی برهاند . حال کيستی يک شهروند از تبار آذربايجان در اين رهگذر پر مخافت چگونه بيان ميشود. گلستان حقيقت چگونه شکوفا ميگردد و راه رهرو از کجا روشنائی ميگيرد و اين راه چه سان طی ميگردد؟

 

برگشت به بيوگرافی